اسلام و محیط زیست

به گزارش وبلاگ جی فورس، ره آورد فراوان نگرش و سنت معصومان علیهم السلام در بخش های مختلف به محیط زیست و بهداشت چیزی نیست که مورد انکار حتی افراد و محققان غیر مسلمان قرار گرفته باشد.

اسلام و محیط زیست اسلام و رهبران معصوم آن با اهداف دنیای و دراز مدت که برای دنیا و بشریت داشتند، در ارتباط با طبیعت و محیط زیست، با همه مسائل و اوضاع نابسامان آن روزگار، سیاست و شیوه هایی را اتخاذ نموده، به مرحله اجرا در آوردند که مانند سایر اقدامات و اندیشه های آنان تأثیر ژرف، و ماندگاری بر جامعه اسلامی گذاشت و مسلمانان با الگوگیری از عملکرد آنان و متابعت از نگرش و نظریات پیامبر و خاندان و جانشینانش به پیشرفت های همه جانبه در جهات مختلف حیات اجتماعی، از جمله در بخش های مربوط به محیط زیست نایل آمدند.

ره آورد فراوان نگرش و سنت معصومان علیهم السلام در بخش های مختلف به محیط زیست و بهداشت چیزی نیست که مورد انکار حتی افراد و محققان غیر مسلمان قرار گرفته باشد. مسلمانان به تدریج در بهداشت فردی و اجتماعی دچار تحول شگرف شدند و ساختن حمام های فراوان در شهرهای اسلامی، ساخت و ساز بیمارستان، بر پا کردن رباطها و منازل بین راهی وکنترل شرایط بهداشتی از سوی حکام و گذشتگان حکومت چیزی نبود که تردید در این امر را باقی گذارد.

در خصوص حیوانات هم نگرش و سیره آنان به زودی آثار مثبت خود را نشان داد و فضای جامعه اسلامی به محلی امن برای انواع حیوانات و تکثیر حتی نمونه نادر آنها تبدیل شد. در باب ایجاد فضای سبز و کشاورزی و جنگل داری و باغداری هم نمی توان پیامدهای ورود اسلام و نگرش و رفتار رهبران معصوم دلیل آن را مورد تردید قرار داد. حضور و وفور انواع محصولات کشاورزی و باغی، پس از اسلام در میان جوامع اسلامی و توسعه زمینهای کشاورزی و تنوع محصولات آن و بهبود محسوس کیفیت آنها، همه و همه حکایت از تأثیر عمیق اسلام بر این بخش داشته و ره آورد مسلمانان را با اطاعت از اسلام و پیروی نگرش و سیره معصومان علیهم السلامه نشان می دهد و در مجموع نشان می دهد که اسلام در این بخش هم پیروز عمل نموده است و پیروی از آن و الگوگیری از گفتار و کردار معصومان علیهم السلام از لحاظ زیست محیطی که موضوعی کاملا تازه و امروزی است هم می تواند راهگشا بوده و حیات بهتر دنیوی را در کنار سعادت اخروی در پی داشته باشد.

چنانکه اشاره شد بهداشت فردی و اجتماعی با همه ارزش شخصی و نقش به سزایی که در تندرستی افراد دارد، می تواند به عنوان مقدمه و یکی از مؤلفه های حفاظت محیط زیست و تأثیرگذار در آن عمل کند. با مطالعه تاریخ مسلمانان، به ویژه دستاوردهای فرهنگی و تمدنی آنان به خوبی مشاهده می گردد که مسلمانان در سایه تعلیمات اسلامی و تأسی به گفته ها و عملنمودهای پیامبر و یارانش در این باب به پیروزیت های بزرگ دست یافته اند.

استفاده فراوان مسلمانان از عطریات و پوشیدن لباس های تمیز، به خصوص لباس های سفید در روز آدینه، به منظور شرکت در نماز از مسائل مهم این حوزه است. طبق اسناد تاریخی، مسلمانان از لحاظ رعایت بهداشت فردی و نظافت خود و منزل و لوازم آن در میان ملت های مختلف و پیروان ادیان دیگر، چون مسیحی، یهودی، بودایی و... برجسته و نمونه بودند. استفاده نکردن از ذبایح و کشتارهای غیر مسلمانان و در تماس نبودن و دست ندادن با آنان و تفاوت نهادن بین حیوانات حلال گوشت و غیر آن و دقت و رعایت فراوان در شناخت بازار مسلمانان و لزوم خرید از آن و قصابی های آن، همه و همه حاکی از معانی ژرف و حکمت هایی است که یکی از آنها مسئله رعایت بهداشت و اهتمام بدان بوده است.

در خصوص منازل، در سایه اسلام و راهنمایی معصومان علیهم السلام سرویس های بهداشتی در شمار ضروری ترین اجزای خانه عایدی، این مسئله از کاوش ویرانه های سامرا به دست آمده است: هیچ خانه ای بدون حمام و کانال و هم چاه نبود. خانه ها ایوانهای ستوندار و سردابهای تهویه شده داشت. همه خانه ها در یک سطح بودند و آنجا که کف خانه ارتفاع داشت، با مهارت، پشت بام های بلند را هم سطح از کار در آورده بودند. تعداد اتاق های یک خانه گاهی به شصت باب می رسید. پنجره ها با شیشه های رنگ به رنگ به عرض 20 - 50 سانتیمتر تزیین می شد.(آدم متز، تمدن اسلامی در قرن چهارم هجری، ج 2، ص 421.)

نمونه دیگر از توجه مسلمانان به موضوع بهداشت و محیط زیست در امور مختلف، از جمله خانه سازی مربوط شمال آفریقاست. چنانکه ناصر خسرو در سفرنامه اش آورده است و محققان آن را تأیید نموده اند، مردم مصر به فضای سبز و کاشتن گل و گیاه علاقه ویژه داشتند:

اگر کسی خواهد که به مصر باغی سازد در هر فصل که باشد بتواند ساخت، چه هر درخت که خواهد کسان باشند که دلال آن باشند. ایشان درخت ها در تغارها کشته باشند و بر پشت بام ها نهاده و بسیار بام های ایشان باغ باشد و از آن بیشتر پربار باشد، از نارنج و ترنج و سیب و به و گل و ریاحین و سپرغمها و اگر کسی خواهد حمالان بروند و آن تغارها بر چوب نهند، همچنان با درخت و به هر جا که خواهند نقل نمایند و چنان که خواهی آن تغارها را در زمین جای نمایند و در آن زمین بنهند و هر وقت که بخواهند تغارها را بنمایند و درخت خبردار نباشد... (آدم متز، تمدن اسلامی در قرن چهارم هجری، ج 2، ص 426.)

منبع: محیط زیست و بهداشت، عبد المجید ناصری داوودی، مؤسسه بوستان کتاب، چاپ اول، قم، 1391

منبع: راسخون

به "اسلام و محیط زیست" امتیاز دهید

امتیاز دهید:

دیدگاه های مرتبط با "اسلام و محیط زیست"

* نظرتان را در مورد این مقاله با ما درمیان بگذارید