معرفی ساز پیانو و آشنایی با انواع آن

به گزارش وبلاگ جی فورس، خبرنگاران | سرویس فرهنگ و هنر - بعضی از ساز های موسیقی در بین مردم، چه افرادی که موسیقی کار می نمایند و چه افرادی که موسیقی کار نمی نمایند، بسیار شناخته شده هستند. یکی از ساز های بین المللی که در همه جای جهان هوادار و کاربرد دارد ساز اصیل پیانو است که در ادامه به معرفی این ساز می پردازیم.

معرفی ساز پیانو و آشنایی با انواع آن

معرفی ساز پیانو

پیانو یکی از مشهورترین ساز های دارای صفحه کلید است. صدایی که از ساز پیانو خارج می گردد نتیجه برخورد چکش های داخل ساز با سیم های فلزی است. چکش ها در اثر فشرده شدن کلید ها یا کلاویه ها به حرکت در می آیند و سیم های داخل جعبه به صفحه ای به نام صفحه صدا متصل هستند که صدا را تقویت می نمایند.

این ساز دارای بالاترین دامنه یا وسعت صوتی در بین تمام ساز ها و قادر به فراوری محدوده فرکانس از 27 تا 4186 هرتز است. به همین دلیل آن را کامل ترین و مادر همه ساز ها می نامند. پیانو کامل و معمولی دارای هفت اکتاو است.

تاریخچه ای از ساز پیانو

در سال 1700میلادی در شهر پادووای در ایتالیا فردی به نام بارتولومئو کریستافوری پیانو را اختراع کرد. این ساز به مدت یک دهه تقریبا ناشناخته ماند تا اینکه نویسنده ای ایتالیایی در سال 1712 مقاله ای را درباره آن نوشت. پس از آن مقاله را به زبان آلمانی و دیگر زبان ها ترجمه کردند و باعث شد که به طور گسترده ای منتشر گردد. موضوع مقاله بر مکانیزم ساز متمرکز بود که باعث شد که سازندگان بعدی این ساز کار خود را بر اساس این مقاله آغاز نمایند.

قبل از ابداع ساز پیانو سازی قدیمی به نام هارپسیکورد در بین مردم رواج داشت. اما تفاوتی که بین پیانو امروزی و هارپسیکورد وجود داشت این بود که نوازنده پیانو قادر است با ضربه آرام صدایی نرم و ملایم و با ضربه محکم صدایی قوی را ایجاد کند. در حالی که در هارپسیکورد شدت صدا در هر حالت یکسان و مستقل از شدت ضربه است. همین ویژگی ساز باعث شد که توجه بسیاری از آهنگسازان و نوازندگان قرن هجده را به خود جلب کند و رفته رفته کامل شده و به شکل امروزی برسد. پیانویی که امروزه ما می شناسیم از اواسط قرن نوزده ایجاد شد.

خوب است بدانید که نام این ساز در ابتدا پیانو فورته بوده است و امروزه آن را مخفف نموده و پیانو می نامند. در اصطلاح موسیقی پیانو به معنی ملایم و فورته به معنی قوی است و چون این ساز توانایی فراوری هر دو صدای ملایم و قوی را دارد آن را پیانو فورته نامیدند.

عملکرد ساز پیانو و صدادهی

این ساز دارای چکش هایی است که به یاری مجموعه ای از اهرم به کلیدهای آن متصل هستند. به این مجموعه عملگرا یا اکشن (action) پیانو می گویند که مسئولیت افزایش شتاب چکش ها در برخورد به سیم ها و کنترل عکس العمل بازگشتی آن ها پس از برخورد به سیم ها را برعهده دارند.

سر چکش های ساز را با لایه ای از نمد یا الیاف طبیعی پوشش می دهند تا صدای بهتری فراوری گردد. البته عوامل دیگری مثل کیفیت صفحه صدا و … هم در صدای آن موثرند.

کلاویه یا کلید های ساز پیانو

پیانو دارای هفت اکتاو است که در هر اکتاو هفت کلید سفید با نام های دو، ر، می، فا، سل، لا، سی وجود دارد. علاوه بر کلید های سفید بین تمام کلید های سفید به غیراز می و فا، سی و دو، یک کلید سیاه وجود دارد. کلید یا کلاویه سیاه رنگ برای کلید سفید سمت چپش نقش دیز و برای کلید سفید سمت راستش نقش بمل را دارد.

پدال های پیانو

پایین ساز سه پدال قرار گرفته است که هر کدام عملکرد خاص خود را دارد که در ادامه با آن ها آشنا می شویم.

پدال اول sustain pedal (پدال سمت راست)

در حالت عادی نمد یا صدا خفه کن یا دمپر هایی روی سیم ها واقع شده است و مانع از ارتعاش صدا می گردد و وقتی به یک کلاویه ضربه می زنیم پس از رها کردن کلاویه صدا قطع می گردد.

ولی اگر پدال اول را بگیریم همزمان همه دمپر ها یا صدا خفه کن ها از سیم ها جدا می شوند و باعث می گردد که صدای سیم های پیانو بر روی یکدیگر تاثیر گذاشته و صدایی زیباتر و پر طنین تر به گوش برسد.

پدال دوم psostenuo pedal (پدال وسط)

پدال وسط در پیانو های مختلف کار های مختلفی انجام می دهد. ولی در بیشتر آنها گرند مدرن این پدال با نام سوستنوتو معروف است. با دریافت این پدال دمپر یا صداخفه کن های گروهی از سیم ها که کلاویه های آن را نگه می دارند، جدا می شوند.

در بیشتر پیانو های ایستاده این پدال پرده ای از نمد بین سیم ها و چکش های پیانو قرار می دهد و صدای ساز را تا حدودی کم می نماید. این پدال برای زمانی که می خواهید تمرین کنید و مزاحمت ایجاد نکنید مناسب است.

پدال سوم soft pedal (پدال سمت چپ)

با دریافت این پدال چکش های ساز پیانو به سیم ها نزدیک تر می گردد و از شدت ضربات می کاهد و کیفیت و جنس صدا را نیز تعییر می دهد.

انواع پیانو

پیانو در دو نوع مکانیکی و الکتریکی (یا دیجیتال) وجود دارد.

پیانو های دیجیتال

پیانو های دیجیتال با برق کار می نمایند، قابل کوک شدن نیستند و دو الی سه اکتاو کمتر از پیانو های مکانیکی دارند. پیانو های دیجیتال ارزان تر از نوع مکانیکی اند.

پیانو های مکانیکی

پیانو های مکانیکی بدون برق هستند و باید حداقل سالی دو بار کوک شوند. پیانو های مکانیکی به دو دسته تقسیم می شوند:

  • پیانو های مکانیکی ایستاده یا دیواری: نسبت به پیانو های گرند کوچکتر و برای استفاده در منزل مناسب تر هستند. در این نوع ساز، سیم ها به صورت عمودی قرار گرفته اند و چکش ها از جلو به سیم ها ضربه وارد می نمایند. تصویر زیر یک پیانو مکانیکی ایستاده را نشان می دهد.
  • پیانو های مکانیکی گرند: در ایران به این نوع ساز به غلط پیانو رویال هم گفته می گردد. این پیانو کمی عظیم است و معمولا بیشتر از دو متر طول دارد. دارای یک در عظیم است که برای صدادهی بهتر هنگام نواختن در آن توسط یک پایه باز نگه داشته می گردد. تصویر زیر یک پیانو گرند را نشان می دهد.

در قدیم دو نوع دیگر پیانو با نام های پیانو چهارگوش و پیانو اسپینت وجود داشت که امروزه منسوخ شده اند.

کلید نت نویسی ساز پیانو

نت نویسی پیانو با دو خط حامل انجام می گردد که خط حامل بالا برای دست راست و خط حامل پایین برای دست چپ نوشته می گردد. معمولا حامل بالای با کلید سل و حامل پایینی با کلید فا خط چهارم نوشته می گردد.

نحوه نواختن ساز پیانو

نوازنده باید توسط نوک انگشتان به کلاویه ها ضربه بزند. نوازنده همزمان می تواند با ده انگشت، ده نت را همزمان به صدا در آورد. اگر آرام ضربه بزند صدای ملایم و اگر محکم ضربه بزند صدای قوی تری از ساز خارج می گردد.

نوازندگان مطرح پیانو

نوازندگان غربی

نوازندگان مشهور زیادی در سراسر جهان وجود دارند چندتن از مشهورترین ها عبارتند از:

  • کارل فیلیپ امانوئل باخ
  • ویلهلم باکهاوس
  • لودویگ فان بتهوون
  • یوهانس برامس
  • ولفگانگ آمادئوس موتسارت
  • والتر هندل
  • کارل چرنی

نوازندگان ایرانی

  • زنده یاد جواد معروفی
  • انوشیروان روحانی
  • شهرداد روحانی
  • سامان احتشامی

در انتها قطعه ای دلنشین از هنرمند سرشناس انوشیروان روحانی را باهم می شنویم.

https://setare.com/files/fa/news/1399/3/7/361200-668.mp3منبع: setare.com

به "معرفی ساز پیانو و آشنایی با انواع آن" امتیاز دهید

امتیاز دهید:

دیدگاه های مرتبط با "معرفی ساز پیانو و آشنایی با انواع آن"

* نظرتان را در مورد این مقاله با ما درمیان بگذارید